May nagtanong na ba sa inyo kung ilang taon ka na? May nanghula na ba kung ilang taon ka nang nabubuhay sa mundong ito? Kung mayroon man, tama ba naman ang ibinigay mong edad o kaya'y tama ba naman ang inihula sa iyo?
Eto ang follow-up. Naranasan mo na bang matawag na kuya o kaya ate kahit na ang tumatawag sa iyo ng ganun ay mas matanda pa sa iyo? O kaya naman, ay nagulat sila na malaman na matanda ka na pala gayung ang tantiya nila sa edad mo ay may mababa sa aktuwal na gulang mo?
Kung oo ang sagot sa unang follow-up, malamang naghihimagsik na ang iyong damdamin at ninanais mong sapakin o kaya durugin ang pagmumukha ng taong inakala kang matanda gayung ang tunay na edad mo ay bata. At hindi rin mapagkakaila na humanap ka na ng paraan na pampabata para sa susunod na may magtatanong ng edad mo o kaya may manghuhula ng gulang mo ay hindi ka nang mapagkamalang matanda. Parang ang dating kasi kapag ganito ang sitwasyon ay hindi mo na napapangalagaan ang iyong sarili. Sa madaling salita, nalolosyang na ang iyong alindog.
Kung oo naman sa ikalawang follow-up, naglulundag ka siguro sa tuwa o kaya marahil ay nagdidiwang ka na sa mga pinakamatatalik mong kaibigan ang ginawang komplimeto ng taong humula o kaya naman nagulat sa edad mong akala nilang bata pero matanda. Maski ako mapagsabihan na mukha kang disi-otso gayung bente singko ka na ay nakakaangat na ng pakiramdam, nakakaangat ng tiwala sa sarili at nakakaganda ng araw. Kaya sa mga napagkamalang bata kahit na mahigit singkuwenta na ang tunay na edad, saludo ako sa inyo at napangangalagaan niyo ang inyong pisikal na katangian.
Sa kabilang banda, sa mga sumagot sa unang tanong, huwag kaagad-agad na magmukmok sa sulok at ituring ang sarili na isa sa mga pinaka (bahala na kayo sa gusto niyong isipin). Oo nga't isang pagyurak sa kompiyansa sa sarili ang mga ganoong pagkakataon. Sino ba naman ang matutuwa kung matawag kang manang gaying labingwalong taong gulang ka pa lang? Sige nga aber? Pero huwag mong ikulong ang sarili sa kasadlakan sa ganong klaseng paglalarawan sa edad mo.
Subalit, ang pagtawag sa iyo ng manang, ale o kaya mama, pati na rin kuya kung mas matanda pa ang tumatawag sa inyo ay may kalakip na respeto (kahit minsan ay hindi ito nakikita). Hindi man halata ang respetong hatid nito ay isang komplimeto na ring maituturing ang mga bagay na ito. Biruin mo, hindi ka na basta-basta mabubully ng kung sinu-sino dahil tingin ng iba sa iyo ay mas matanda na. Hindi ka na rin kaagad-agad na magogoyo ng iba dahil nakikita nila sa iyo ang karunungan na sa mga matatanda lang natatagpuan, at ituring mo itong isang papuri dahil ang tulad mong nasbihan ng gayon ay iginagalang at kinatatakutan (sa ibang banda) .
Ang edad ay isang indikasyon kung gaano na tayong katagal sa mundong ito. Pananda rin ito sa mga bagay na natutunan mo mundong ito. Ngunit ang edad ay isang numero lang na ginagamit sa birth certificate, ID at kung anu-anong dokumento.
Di maiiwasan ang pagtanda. Pero, mas maganda nang matawag na matanda dahil mayroong pinagkatandaan kaysa naman pagkamalang bata dahil walang pinagkatandaan.
Tuesday, August 10, 2010
Thursday, August 5, 2010
Tanong, Sagot, Tama, Mali
Sabi ng ilan na ang pagtatanong ay isang palantandaan na ang isang indibidwal ay interesado na malaman ang isang bagay na kasalukuyan niyang nakakasalamuha. Isa itong tanda na ang isang tao ay handang yakapin ang anumang kaalamang mapupulot niya rito. Ayon rin sa mga iilan, ang pagtatanong ay isang katangian ng mga matatagumpay na tao sa kahit anumang larangan. Kaya sila nagtatanong ay dahil sa mya mga ideya, bagay, o teorya ang malabo, gumugulo, o lumalaban sa kanilang dati nang kaalaman, paniniwala, o ideyolohiya.
Sa ganitong paraan, tamang sabihin na paghahanap ng kasagutan ang layunin ng pagtatanong. Tama rin na sabihin na may layunin nitong linawin ang anumang bagay na magulo o malabo para sa isang indibidwal. Nagtatanong ang tao para may bagong matutunan.
Pero paano ka magtatanong kung hindi mo alam ang itatanong? Maraming bagay dito sa mundo ang nais usisain ng kamalayan at isip natin pero hindi natin alam kung paano ito sisimulang siyasatin at alamin dahil sa sarili natin mismo hindi alam kung paano ibabato ang tanong sa kinauukulan nito. Kaya ayun, ang iba, nagkakasya na lang ipilit ang natatangi nilang alam sa mga sitwasyong hindi rin alam kung paano sasagupain.
Isa pang dahilan kung bakit marami ang nagkakamali ay dahil may taong nagtatanong ang pinagdadamutan ng impormasyon. Maraming ganito ang takbo ng pag-iisip sa kadahilanang ayaw maungusan ang mga natatanong ng mga nagtatanong. Ang turing sa mga taong nagtatanong ng may ganitong ayos ng utak ay isang taong walang alam, hindi marunong, mahina ang pag-iisip o kaya ang masaklap, ang inutil. Kaya patuloy na nagkakamali ang ilan dahil sa iniilagan nila ang mabigyan ng ganitong mga "brands".
Marami rin ang ayaw magtanong dahil nga alam na nila ang sagot (malamang kasi magtatanong ka lang kung hindi mo talaga alam). Pero may mga pagkakataon na sa pamamagitan ng pagtatanong, kahit alam mo na ang sagot, nakakakuha ang isang personalidad ng kasiguruhan na tama ang kanyang nasasaloob. Totoong alam na nila ang sagot at ang nais lang naman nilang masiguro ay kung tama ang sagot nila. Isang tanda lang ito ng paniniguro ng mga taong takot magkamali - mga taong ang turing sa bawat pagkakamali ay isang itim na batik at dungis sa kanilang pagkatao.
Huli, ang iba ay iniilagan ang pagtatanong dahil ang isasagot ay isang tanong rin. Sa pamamagitan nito, mas naipapamukha sa taong nagtatanong ang kanyang kahinaan dahil ibinalik sa kanya ang tanong na kanyang sinabi. Sa madaling salita, isang malaking dagok ang pagbalik ng isang tanong sa nagtanong dahil ipinalalabas nito na wala siyang kakayahang suriin ang kanyang mga itatanong sa kung sino man kinauukulan na mas may kaalaman kaysa sa nagtatanong.
Sa kabuuan, paghahanap ng tamang kasagutan ang pagtatanong. Iyon nga lang, kadalasan, dala na rin ng inggit sa kapwa at takot na maungusan o malagpasan, iniiwasan ng mga natatanong na magbigay ng matuwid at tamang sagot. Ito ang madalas na naginging dahilan kung hangga't ngayon ay marami pa rin ang nagkakamali sa kabila ng pagiging malawak ng isip ng tao.
Kaya naman kung sa susunod na may magtatanong. . . kayo na bahala kung paano niyo sila haharapin. Ang bawat sagot na ibinibigay niyo sa bawat taong magtatanong sa inyo ay ituturing nilang mga maliliit na kandilang may sindi na gagabay (sana) sa nalililiman nilang mga landas at tunguhin sa buhay.
Dennis F. Burton
Sa ganitong paraan, tamang sabihin na paghahanap ng kasagutan ang layunin ng pagtatanong. Tama rin na sabihin na may layunin nitong linawin ang anumang bagay na magulo o malabo para sa isang indibidwal. Nagtatanong ang tao para may bagong matutunan.
Pero paano ka magtatanong kung hindi mo alam ang itatanong? Maraming bagay dito sa mundo ang nais usisain ng kamalayan at isip natin pero hindi natin alam kung paano ito sisimulang siyasatin at alamin dahil sa sarili natin mismo hindi alam kung paano ibabato ang tanong sa kinauukulan nito. Kaya ayun, ang iba, nagkakasya na lang ipilit ang natatangi nilang alam sa mga sitwasyong hindi rin alam kung paano sasagupain.
Isa pang dahilan kung bakit marami ang nagkakamali ay dahil may taong nagtatanong ang pinagdadamutan ng impormasyon. Maraming ganito ang takbo ng pag-iisip sa kadahilanang ayaw maungusan ang mga natatanong ng mga nagtatanong. Ang turing sa mga taong nagtatanong ng may ganitong ayos ng utak ay isang taong walang alam, hindi marunong, mahina ang pag-iisip o kaya ang masaklap, ang inutil. Kaya patuloy na nagkakamali ang ilan dahil sa iniilagan nila ang mabigyan ng ganitong mga "brands".
Marami rin ang ayaw magtanong dahil nga alam na nila ang sagot (malamang kasi magtatanong ka lang kung hindi mo talaga alam). Pero may mga pagkakataon na sa pamamagitan ng pagtatanong, kahit alam mo na ang sagot, nakakakuha ang isang personalidad ng kasiguruhan na tama ang kanyang nasasaloob. Totoong alam na nila ang sagot at ang nais lang naman nilang masiguro ay kung tama ang sagot nila. Isang tanda lang ito ng paniniguro ng mga taong takot magkamali - mga taong ang turing sa bawat pagkakamali ay isang itim na batik at dungis sa kanilang pagkatao.
Huli, ang iba ay iniilagan ang pagtatanong dahil ang isasagot ay isang tanong rin. Sa pamamagitan nito, mas naipapamukha sa taong nagtatanong ang kanyang kahinaan dahil ibinalik sa kanya ang tanong na kanyang sinabi. Sa madaling salita, isang malaking dagok ang pagbalik ng isang tanong sa nagtanong dahil ipinalalabas nito na wala siyang kakayahang suriin ang kanyang mga itatanong sa kung sino man kinauukulan na mas may kaalaman kaysa sa nagtatanong.
Sa kabuuan, paghahanap ng tamang kasagutan ang pagtatanong. Iyon nga lang, kadalasan, dala na rin ng inggit sa kapwa at takot na maungusan o malagpasan, iniiwasan ng mga natatanong na magbigay ng matuwid at tamang sagot. Ito ang madalas na naginging dahilan kung hangga't ngayon ay marami pa rin ang nagkakamali sa kabila ng pagiging malawak ng isip ng tao.
Kaya naman kung sa susunod na may magtatanong. . . kayo na bahala kung paano niyo sila haharapin. Ang bawat sagot na ibinibigay niyo sa bawat taong magtatanong sa inyo ay ituturing nilang mga maliliit na kandilang may sindi na gagabay (sana) sa nalililiman nilang mga landas at tunguhin sa buhay.
Dennis F. Burton
Subscribe to:
Comments (Atom)
