Makailang ulit na akong nagbasa ng mga babasahin, magasin, aklat, komiks, at iba pang uri ng midya na mula mismo sa Pilipinas. Napansin kong marami sa mga iyon ay kung hindi nakasulat ng Taglish (pinaghalong Tagalog at English) o kaya naman ay sa purong English nasusulat. Gayung ang mga iyon naman ay likha ng mismong mamamayan ng Pilipinas at Pilipinong-pilipino ang may-akda. Tanggap naman siguro kung ang mga literaturang ito ay maaring isulat sa English kung may kinalamang asignaturang pang-akademiko, pero ang mga literatura - babasahin - na para sa mga nakakaraming mamamayan ng bansa, nakasulat pa rin sa English. Bakit hindi na lang isulat sa Filipino para mas madaling maintindihan ng karamihan.
Bilingual kung ituring ang Pilipinas. Nakasaad na rin sa Saligang Batas 1987 ang paggamit ng English at Filipino sa buong bansa sa larangan ng akademya at kalakalan. Sa ganang akin, tanggap ko ng buo ang pagiging bilingual ng mga Pilipino, pero may mga oras na hindi ko maintindihan kung bakit isasa-English pa ang isang dokumento kung sa unang pagtataya ay sa Filipino dapat isulat?
Narito ang ilang mga dahilan, batay na rin sa obserbasyon ko. Una, mataas ang tingin sa iyo ng kakilala mo o kung sino mang tao kung lahat ng dokumento mo(na ikaw mismo ang gumawa) ay nakasulat sa English. Nakakaramdam ka ng superyoridad sa iba kapag gumamit ka ng English. Pangalawa, hindi ka gagamit ng Filipino kahit na kausap mo ay masa para ipakita na isa ka sa mga taong may mataas na pinag-aralan. Pangatlo, hindi ka magsasalita ng Filipino lalo na kung matataas na tao ang nakakasalamuha mo, at pang-apat, hindi ka gagamit ng Filipino dahil sa isang kadahilanan - ayaw mong matawag na "commoner" at gusto mong mapabilang sa mga "class" na tao.
Maging sa mga nobela di-pormal, komiks at iba pa na naglalabasan ngayon ay ang mga dahilang nabanggit ang dominante. May isang beses na gumawa ako ng maikling komiks (mga limang pahina lang yata iyon. Bigla-bigla na may nagkumento na ba't Tagalog yung salita? Maganda sana kung English? Dahil dito, napaisip ako. Pang-mababang uri lang ba ang Filipino at pang-mataas na uri naman ang English?
Kung tutuusin, ang lawak at talino, pati na rin ang tayog ng isang tao sa lipunang ginagalawan niya ay makikita kung gaano niya kahusay gamitin ang wika ng kanyang bansa. Hindi porke magaling kang magsalita ng English ay magaling ka na. Ang Filipino kung tutuusin, ay isang wikang mag-aangat sa bansa sa kalapit nitong mga bansa. Bakit? Ang Filipino ang wikang kinamulatan ng ating ninuno, ginagamit sa pang-araw-araw. Ang Filipino ang dugo at damdamin ng lahat. Kung alam mong gamitin ang wikang ito, madali mo rin malalaman ang kanilang damdamin at saloobin dahil matatas ka at buong puso mong naipapahayag ang gustong sabihin at iparating sa lahat sa paraang magkakaintidihan ang lahat, magkakaisa ng kusa ang inyong mga isip at puso patungo sa isang layunin na nais mong suungin. Magagawa lang ito kung ang pagpapahalaga sa wikang ito ay gaya rin ng pagpapahalaga ng batang henerasyon sa wikang English.
Sa kabuuan, sa bandang huli, Filipino rin ang gagamitin mo kung gusto mong magparating ng kahit anong mensahe sa mga mahal mo. Hindi pang "commoner" ang wikang Filipino - ito ay isang wikang maghahatid sa bansa sa maganda nitong kalalagyan.
